|
     Geertruidenberg en Raamsdonksveer hadden samen de beschikking over een heuse
spoorweghaven. In Waalwijk en Heusden was dan wel geen
spoorweghaven maar er waren wel tramrails langs de haven
aanwezig. De spoorzone in Geertruidenberg d.w.z. emplacement
en spoorweghaven, bestaat niet meer. De
spoorweghaven is gedempt en op de voormalige spoorzone zijn 3
bastions geprojecteerd, t.w.: Brandepoortbastion (reeds
gerealiseerd), Koninginnebastion en het Oranjebastion. Zo komen
de bastions welke voor 1882 de zuidelijke verdedigingsgordel van
het vestingstadje vormden en die in 1882 t.b.v. de aanleg van de
spoorlijn in de vestinggracht
geschoven werden, na 125 jaar weer terug. Foto's van de
spoorweghaven, toen deze nog in gebruik was, ben ik tot op
heden niet tegengekomen. Wie helpt mij? Reeds ver voor de aanleg van de Langstraatspoorlijn beschikte Geertruidenberg over een
binnenhaven die via de buitenhaven in verbinding stond met de
rivier de Donge.
Toen begin tachtiger jaren van de
19e eeuw de spoorlijn Lage Zwaluwe-Den Bosch werd aangelegd betekende
was dat een
metamorfose van de zuidzijde van het vestingstadje.
Veel van wat wij nu mooi vinden verdween. Geertruidenberg
werd wel aangesloten op het landelijk spoorwegnet en kreeg er
een prachtig station, een groot emplacement en een spoorweghaven
voor terug. Het emplacement ontstond door de grond welke vrij kwam bij het
slechten van de zuidelijke verdedigingsgordel in de
vestinggracht te schuiven. Langs het emplacement werd een
goedkope (aarden) sluitwal aangelegd.
De spoorweghaven is een arm van de omgelegde Donge ook wel Oude Donge c.q. Noordergat
genoemd. De haven werd voorzien van een
loswal, steigers en andere havenfaciliteiten. Het terrein heette
voortaan Spoorhaven. De loswal had twee havensporen waarvan er
een vlak langs de kaaimuur liep.
Toen de spoorweghaven niet meer gebruikt werd en het
overgebleven havenspoor in de jaren vijftig werd opgebroken
kwamen er arken in de spoorweghaven te liggen. Langs de kaaimuur
verschenen
optrekjes en tuintjes. In de spoorweghaven dumpten mensen hun
afval en de natuur vulde de haven met struiken, bomen en riet.
Het resultaat was uiteindelijk een stinkende moddersloot. Het Noorder- en
het Zuidergat kwamen vroeger even voor Statendam bij elkaar,
daartussen lagen de Gasthuiswaard en het Lindonk. Na Statendam
splitste zich de Donge in het Wilhelminakanaal richting
Oosterhout en de rivier de Donge
richting Raamsdonk en Dongen.
Thans is de WSG bezig met het realiseren van het plan Dongeburgh.
Feit is wel dat de spoorweghaven gedempt
is en de kaaimuur gesloopt. De hardstenen afdekplaten liggen
opgeslagen bij op de Gemeentewerf.
Zowel in de vestingstad Heusden als in Geertruidenberg werd de
binnenhaven gedempt. In Heusden gebeurde dat in het kader van
het scheiden van Maas en Waal in 1904. In de zestiger jaren zag
men in Heusden het licht, en werd de haven i.h.k.v. omvangrijke
restauratiewerkzaamheden heropend. In Geertruidenberg bleken
begin tachtiger jaren heel veel huizen, die na 1950 op de
gedempte haven waren gebouwd, verzakt
te zijn door het gebruik van te korte heipalen. Er zijn toen
nogal wat huizen afgebroken. Bas Zijlmans kwam toen met het plan dan
maar alle huizen op de gedempte haven af te breken en ..... u
raadt het al: de haven te heropenen. Zijn plan werd weggehoond.
Onterecht m.i.! De tijd was er, denk ik, nog niet rijp voor.
De foto's zijn verdeeld over 3 pagina's
|
